Gestalt Therapie

Gestalt Therapie

haptonomie gestalt

Die Gestalt therapie is gericht op het gewaar worden van het proces: het proces van contact maken, contact vermijden of contact verbreken.
Het gewaarzijn van eigen gedrag opent de mogelijkheid om andere keuzes te gaan maken.
Daarbij staat het ‘hoe’ meer voorop dan het ‘wat’ of ‘waarom’, de inhoud.
Hoe iemand spreekt, kijkt, beweegt, zich terugtrekt in het contact met mij (c.q. de therapeut) geeft informatie over hoe hij contact maakt (of juist niet maakt) met anderen.

Een gestalt therapeut is geen alleswetende specialist op het gebied van levensvragen, maar brengt zichzelf in in het contact met de client, met zijn gedachten en gevoelens en, als dat behulpzaam is voor de client, ook met eigen vragen en twijfel.

Zo gezien is de gestalttherapeut -als het goed is- ook rolmodel voor de cliënt.
gestalttherapie

De inbreng van de persoon en levenservaring van de therapeut in het contact met de client is essentieel, wat gestalttherapie tot een werkelijk persoonlijke therapie maakt. Er is geen vaste en uniforme methodiek van gestalttherapie en er zijn ook geen “behandelprotocollen” of een vaststaand aantal behandelsessies.

Binnen het hierboven geschetste theoretisch kader is de persoon van de therapeut samen met de persoon van de client de belangrijkste bepalende factor voor het therapeutisch proces, zonder vooraf vaststaande structuur.
Dat geldt in feite voor alle psychotherapeutische richtingen, en gestalttherapie heeft zich sinds haar ontstaan onderscheiden door dit in haar werkwijze centraal te stellen.

In het algemeen kan over de methodiek van Gestalttherapie worden gezegd dat er een grote bereidheid is om in de therapie te experimenteren met nieuwe vormen van contact maken. De concrete contactvormen waarmee in een concrete situatie geexperimenteerd wordt zijn weer afhankelijk van zowel de persoon van de client als de persoon van de therapeut.

Een bekend voorbeeld is het gebruik van een stoel waarop de client een belangrijke persoon visualiseert en daarmee een ‘virtuele’ dialoog aangaat. Of het wisselen tussen stoelen waarop de client verschillende posities heeft, bijvoorbeeld de positie van kind en de positie van volwassene. De ervaring heeft geleerd dat dergelijke experimenten nuttig kunnen zijn, bijvoorbeeld om te oefenen met contactvormen die in het echte leven (nog) niet ter beschikking staan.

Ook kan bijvoorbeeld inzicht ontstaan hoe eigen gedrag door eerdere ervaringen, inzichten en oordelen wordt beperkt.

Bij  de gestalttherapie kunnen de blokkades van waaruit psychische klachten ontstaan op verschillende manieren worden opgeheven. Hiervoor biedt de gestalttherapeut , de cliënt een veilige omgeving om emotionele ervaringen te verwerken of op een andere manier te beleven.
De verschillende behandelmethoden binnen gestalttherapie hebben telkens het karakter van een experiment.
Gestalttherapie is een therapie die zich op het grensgebied begeeft tussen psychotherapie en alternatieve geneeswijzen, net zoals bijvoorbeeld haptonomie.

  • Gewaarzijn – In gestalttherapie is het ‘gewaarzijn van zichzelf’ het belangrijkste middel tot het opheffen van blokkades. Tijdens de therapie concentreert de cliënt zich op het bewust lichamelijk en zintuiglijk ervaren van zichzelf. Binnen de gestalttherapie wordt dit ook wel ‘self awareness’ genoemd. Door dit bewuste gewaarzijn kan de cliënt weer in contact komen met zichzelf. Hierdoor ontstaat er een proces van innerlijke groei, waardoor de klachten verminderen. Om dit te bereiken, worden er tijdens de therapie verschillende methoden gebruikt. Zo kan de therapeut bijvoorbeeld de cliënt vragen uitspraken te herformuleren in de ik-persoon. Wanneer de cliënt dan zegt “Dat maakte mij een beetje verdrietig”, wordt dat geherformuleerd als “Ik voelde me verdrietig”. Op diezelfde manier worden vragen omgezet in beweringen: “Dat is toch deprimerend?” wordt “Ik vind dat deprimerend.” en “Ik voel me depressief!”. Een andere methode is bewust lichamelijk ervaren van emoties. Wanneer een cliënt zich boos of gespannend voelt, kan de therapeut voorstellen dat zo intens mogelijk lichamelijk te ervaren door bijvoorbeeld de vuisten te ballen en tenen te krommen.
  • Contact – De omgeving maakt deel uit van het geheel, of gestalt, van de cliënt. Daarom is het belangrijk dat de cliënt niet alleen leert in contact te komen met zichzelf, maar ook met de omgeving. Psychische problemen ontstaan volgens de gestalttherapie vanuit een verstoord contact met de omgeving. Deze omgeving bestaat bijvoorbeeld uit familie, relaties, vrienden en de therapeut. Tijdens de therapie wordt er dus aandacht besteed aan de beleving van het contact met anderen. Het contact met de therapeut kan hierbij worden gebruikt als oefensituatie. Ook kan de cliënt als oefening een denkbeeldige dialoog aangaan met een ander, waarmee de cliënt een conflict voelt.
  • Hier en nu – Gestalttherapie neemt het hier en nu altijd als uitgangspunt. Redeneren en analyseren staan de zelfervaring in de weg. Daarom wordt er gekeken naar hoe een klacht het leven op dit moment beïnvloed, in plaats van te kijken naar waarom de klacht is ontstaan. Als startpunt van een therapie sessie wordt vaak het onderwerp genomen dat de cliënt op dat moment bezig houdt.
  • Verantwoordelijkheid – Niemand kan verantwoording nemen voor gebeurtenissen en omstandigheden waar men geen hand in heeft. Wel is iedereen verantwoordelijk voor de wijze waarop men zelf met dergelijke situaties omgaat. Daarbij wordt de cliënt in gestalttherapie geholpen. De cliënt leert tijdens de therapie verantwoordelijkheid te nemen voor zichzelf, inclusief de psychische klachten.

Kanttekeningen bij gestalttherapie

Door het experimenterende karakter van de oefeningen, kan gestalttherapie behoorlijk enerverend en intensief zijn. Daarom is voor het slagen van de therapie enige mate van flexibiliteit en stabiliteit van de cliënt nodig.

Bij welke klachten

Gestalttherapie kan succesvol worden ingezet bij een scala aan klachten. Zo wordt gestalttherapie toegepast als relatietherapie en bij psychosomatische klachten. Ook bij opvoedingsproblemen, angst, rouwverwerking, depressie, stress, burn-out en moedeloosheid.

Duur van gestalttherapie

De duur van gestalttherapie is afhankelijk van de hulpvraag van de cliënt.
Ook de vorm waarin de gestalttherapie wordt gegeven is bepalend: gestalttherapie wordt als individuele therapie, relatietherapie en als groepstherapie aangeboden.
Gemiddeld kan een gestalttherapie van een paar maanden tot zelfs een aantal jaar duren.
Sessies duren meestal 45 minuten, en vinden veelal eens per een of twee weken plaats.

hapto-art